Waarom slapen veel vrouwen slechter in de overgang?

Waarom slapen veel vrouwen slechter in de overgang?

Veel vrouwen merken dat hun slaap verandert wanneer zij in de overgang komen. Misschien val je moeilijker in slaap, word je ’s nachts vaker wakker of lig je uren te piekeren terwijl je eigenlijk zo moe bent. Ook kan het zijn dat je ’s ochtends vroeg wakker wordt en daarna niet meer goed kunt doorslapen.

Slecht slapen komt vaak voor in de overgang en kan een grote invloed hebben op hoe je je overdag voelt. Vermoeidheid, prikkelbaarheid en minder energie zijn klachten die veel vrouwen herkennen.

Maar waarom verandert je slaap eigenlijk in deze fase van je leven?

Waarom slaap je slechter in de overgang?

Tijdens de overgang verandert de hormoonbalans in je lichaam. De hormonen oestrogeen en progesteron nemen geleidelijk af. Deze hormonen spelen een belangrijke rol in verschillende processen in het lichaam, waaronder ook de slaap.

Door deze hormonale veranderingen kan het lichaam gevoeliger worden voor prikkels. Hierdoor kan het moeilijker worden om diep en ontspannen te slapen.

Daarnaast kunnen ook andere factoren een rol spelen, zoals:

  • opvliegers of nachtelijk zweten

  • meer stress of innerlijke onrust

  • piekeren

  • veranderingen in het dag- en nachtritme

Al deze factoren samen kunnen ervoor zorgen dat je slaap lichter wordt en dat je vaker wakker wordt gedurende de nacht.

Je valt misschien nog best snel in slaap, maar dan… word je wakker.  Soms rond 01:00 uur.  Soms rond 03:00 uur. En soms is het alsof je lichaam ineens “aan” staat: je hart gaat sneller kloppen, je hoofd begint te malen en je voelt onrust in je lijf.

Veel vrouwen vragen zich dan af:

  • Waarom kan ik niet gewoon doorslapen?

  • Is dit stress?

  • Is er iets mis met mij?

Laat me je geruststellen: slecht slapen in de overgang is één van de meest voorkomende klachten. Maar er is vaak meer aan de hand dan alleen een hormonale schommeling.

Slaap in de overgang is zelden één probleem

Veel vrouwen denken bij slecht slapen meteen: ik ben gespannen. Soms klopt dat. Maar in de overgang is er meestal sprake van een combinatie van factoren.

In de praktijk zie ik vaak een samenspel van:

  • hormonale veranderingen

  • een gevoeliger stresssysteem

  • schommelingen in bloedsuiker

  • een overprikkeld zenuwstelsel

  • veranderingen in lichaamstemperatuur

Wanneer meerdere van deze processen tegelijk spelen, kan het lichaam moeite krijgen om ’s nachts in een diepe, herstellende slaap te blijven.

Het helpt daarom niet altijd om alleen maar “harder je best te doen” om te slapen. Vaak is het belangrijker om te begrijpen wat er in je lichaam gebeurt.

Je wordt niet zomaar wakker

Er is een verschil tussen even wakker worden en daarna weer rustig doorslapen, of wakker worden en ineens klaarwakker zijn met een onrustig gevoel in je lichaam.

Veel vrouwen in de overgang herkennen dat tweede.

Het kan voelen alsof er ineens een knop wordt omgezet: je hart klopt sneller, je lichaam voelt alert en je hoofd begint te malen. Dat komt doordat je lichaam probeert zijn interne balans te bewaren.

Wanneer bijvoorbeeld je lichaamstemperatuur verandert, je bloedsuiker daalt of je stresssysteem geactiveerd raakt, kan het brein een signaal geven dat je wakker maakt.

Dat is geen teken dat je “niet goed kunt slapen”, maar een reactie van het lichaam dat tijdelijk uit balans is.

De rol van progesteron

Progesteron is één van de eerste hormonen die in de overgang begint te dalen. Dit hormoon heeft niet alleen invloed op de menstruatiecyclus, maar ook op ontspanning in het lichaam.

Progesteron ondersteunt namelijk de aanmaak van GABA, een neurotransmitter die helpt om prikkels te dempen en het zenuwstelsel te kalmeren.

Wanneer progesteron afneemt kan dat betekenen dat:

  • je sneller gespannen bent

  • je gevoeliger reageert op prikkels

  • je moeilijker tot rust komt

  • je slaap minder diep wordt

Veel vrouwen denken dan dat ze niet goed kunnen ontspannen, terwijl er eigenlijk een biochemische verandering plaatsvindt.

Waarom worden veel vrouwen rond 03:00 uur wakker?

Veel vrouwen merken dat ze steeds rond dezelfde tijd wakker worden, vaak ergens tussen 02:00 en 04:00 uur.

Dat kan onder andere te maken hebben met de combinatie van bloedsuiker en stresshormonen.

Wanneer de bloedsuiker ’s nachts te veel daalt, probeert het lichaam dit te corrigeren. De bijnieren maken dan stresshormonen aan, zoals adrenaline en cortisol. Die hormonen zorgen ervoor dat je lichaam alert wordt — en daardoor wakker.

Dat kan zich uiten in:

  • hartkloppingen

  • warmte in het lichaam

  • onrust

  • piekeren

Veel vrouwen denken dan dat ze wakker worden door het piekeren, terwijl het piekeren vaak pas begint nadat het lichaam al wakker is geworden.

Wat kun je zelf doen om beter te slapen?

Hoewel slaapproblemen in de overgang vervelend kunnen zijn, zijn er gelukkig manieren om je lichaam te ondersteunen.

1. Breng rust in je avond

Een rustige overgang van dag naar nacht helpt het zenuwstelsel om te ontspannen.

Bijvoorbeeld:

  • minder schermgebruik in de avond

  • een korte wandeling

  • een warm bad of douche

  • lezen of rustige muziek

2. Let op je bloedsuiker

Voor sommige vrouwen kan het helpen om gedurende de dag stabiel te eten, zodat de bloedsuiker minder schommelt.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • voldoende eiwitten bij de maaltijd

  • niet te laat of te zwaar eten in de avond

  • grote pieken en dalen in suiker vermijden

Dit kan het lichaam helpen om ’s nachts stabieler te blijven.

3. Aromatherapie ter ondersteuning

Aromatherapie kan een zachte en natuurlijke manier zijn om ontspanning te ondersteunen. Geur werkt direct via het limbisch systeem in de hersenen, dat betrokken is bij emoties en ontspanning.

Etherische oliën die vaak gebruikt worden bij ontspanning en slaap zijn bijvoorbeeld:

  • lavendel

  • bergamot

  • geranium

Een eenvoudige slaapblend in een diffuser kan bijvoorbeeld zijn:

  • 3 druppels lavendel

  • 2 druppels bergamot

  • 2 druppels geranium

Laat deze ongeveer een half uur in de avond verdampen om een rustige sfeer te creëren.

4. Aanraking en ontspanning

Aanraking kan een krachtige invloed hebben op het zenuwstelsel. Massage kan helpen om stresshormonen te verlagen en het lichaam te laten schakelen naar herstel en ontspanning.

Veel vrouwen merken dat hun lichaam pas echt kan loslaten wanneer er ruimte komt voor rust, aandacht en ontspanning.

Je lichaam zoekt een nieuwe balans

De overgang is een natuurlijke levensfase waarin het lichaam zich opnieuw aanpast. Slaapproblemen kunnen daarbij horen, maar dat betekent niet dat je er niets aan kunt doen.

Door aandacht te geven aan rust, voeding, ontspanning en ondersteuning van het zenuwstelsel kun je je lichaam helpen om weer meer balans te vinden.

Herken je jezelf hierin?

Veel vrouwen lopen lange tijd rond met slaapproblemen zonder precies te begrijpen waar ze vandaan komen. Het kan helpend zijn om samen te kijken wat jouw lichaam nodig heeft in deze fase van je leven.

In mijn praktijk begeleid ik vrouwen in de overgang met een holistische aanpak. Daarbij kijken we onder andere naar leefstijl, voeding, aromatherapie en ontspanning, zodat het lichaam weer ruimte krijgt om te herstellen en tot rust te komen.

👉 Wil je weten wat jouw lichaam nodig heeft om weer te kunnen slapen? Neem gerust contact op.